انواع اوراق اجاره

در درس قبل گفتیم که اوراق اجاره،  مثل اوراق مشارکت یکی از انواع اوراق بهادار با درآمد ثابت  محسوب می شود به این دلیل که خریدار این اوراق در فواصل زمانی تعیین شده، سود معینی را از ناشر اوراق دریافت می کند.  در این درس هم قصد داریم انواع اوراق اجاره را به شما معرفی کنیم.

اوراق اجاره را می توان به دو روش طبقه بندی کنیم. طبقه بندی اول براساس نوع قرارداد اجاره است. بر اساس این طبقه بندی اوراق اجاره به دو نوع اوراق به شرط تملیک و اوراق اجاره عادی تقسیم بندی می شوند.

اوراق اجاره به شرط تملیک

نوع قرارداد در این قرارداد، قراداد اجاره به شرط تملیک است. اجازه دهید برگردیم به مثال شرکت هواپیمایی. اگر به خاطر داشته باشید در این مثال گفتیم که نهاد واسط با پول حاصل از انتشار اوراق اجاره، هواپیمای مورد نیاز شرکت هواپیمایی را خریداری می کند و آن را به شرکت مذکور اجاره می دهد.

همچنین مبالغ اجاره بها را که در واقع سودسرمایه گذاران محسوب می شود در فواصل زمانی مشخص از شرکت هواپیمایی دریافت و به سرمایه گذاران دریافت می کند. در این مثال گفتیم که در پایان دوره اجاره، شرکت واسط هواپیما را به قیمت اولیه به شرکت هواپیمایی می فروشد و اصل پول سرمایه گذاران را به آن ها برمی گرداند.

معنی اجاره به شرط تملیک دقیقا به همین معنی است. به این دلیل که همزمان با انعقاد قرارداد اجاره، شرکت هواپیمایی متعهد می شود که هواپیما را در پایان دوره اجاره، به قیمت مشخص شده و توافق شده از نهاد واسط خریداری کند. به عبارت دیگر هواپیما با این شرط به شرکت هواپیمایی اجاره داده می شود که  بعد از پایان دوره اجاره آن را با قیمت تعیین شده خریداری کند. به این نوع، اوراق اجاره به شرط تملیک گفته می شود. اوراق اجاره ای که تا به حال در کشور ما منتشر شده است، همگی از نوع اجاره به شرط تملیک بوده اند و به همین دلیل سرمایه گذار از ابتدا مطمئن است که در پایان دوره اجاره، اصل سرمایه خود را دریافت می کند.

اوراق اجاره عادی

اگر در مثال شرکت هواپیمایی، ، از قبل شرط نشود که در پایان دوره، هواپیما توسط شرکت هواپیمایی خریداری شود، ، چه اتفاقی می افتد؟ در این صورت نهاد واسط که وکیل دارندگان اوراق اجاره به عنوان مالکین هوایپما محسوب می شود، باید در پایان دوره اجاره  هواپیما را بفروشد و سهم هرکدام از دارندگان اوراق را به میزان نسبت سرمایه گذاریشان پرداخت کند. در این حالت ممکن است هواپیما با قیمتی بالاتر یا پایین تر از قیمت اولیه فروخته شود. بنابراین برخلاف اوراق اجاره به شرط تملیک، در اوراق اجاره عادی تضمینی وجود ندارد که در سررسید اوراق، عین مبلغ سرمایه گذاری افراد به آنها پرداخت شود و ممکن است این مبلغ بیشتر یا کمتر از مبلغ سرمایه گذاری اولیه باشد.

 پس طبیعتا اوراق اجاره عادی در مقایسه با اوراق اجاره به شرط تملیک، ریسک بیشتری دارد. در ایران تا به حال اوراق اجاره عادی منتشر نشده است. و همه اوراق اجاره منتشر شده، اوراق اجاره به شرط تملیک بوده است.

تقسیم بندی بعدی اوراق اجاره، تقسیم بندی براساس هدف از انتشار اوراق اجاره است.  انتشار اوراق اجاره ممکن است برای یکی از این سه هدف صورت بگیرد:

  • اوراق اجاره با هدف تامین دارایی
  • اوراق اجاره با هدف تامین نقدینگی
  • اوراق اجاره رهنی

اوراق اجاره با هدف تامین دارایی

مثالی که درمورد شرکت هواپیمایی گفتیم، نمونه مشخصی از اوراق اجاره با هدف تامین دارایی است. به این دلیل که در این مثال شرکت هواپیمایی برای افزایش ظرفیت جابه جایی مسافربا کمبود هواپیما مواجه است. و برای تامین هواپیمای مورد نظر خودش اقدام به انتشار اوراق اجاره ازطریق نهاد واسط میکند. به این ترتیب می تواند بدون نیاز به پرداخت مبالغ هنگفت برای خرید هواپیما به عنوان یک دارایی آن را اجاره کند.

اوراق اجاره با هدف تامین نقدینگی

در مثال قبلی فرض کنید شرکت هواپیمایی به اندازه کافی هواپیما برای جابه جایی مسافر در اختیار دارد اما با مشکل کمبود نقدینگی  برای سایر فعالیت های خودش مواجه است. برای حل این مشکل شرکت هواپیمایی می تواند یک یا چند هواپیمای خودش را از طریق نهاد واسط به سرمایه گذاران بفروشد و مجددا از آنها اجاره کند. به این ترتیب شرکت هواپیمایی می تواند با پولی که از محل فروش هواپیماهای خودش به خریداران اوراق اجاره به دست آورده است نقدینگی مورد نظر را تامین کند و در عین حال هوایپما را هم در اختیار داشته باشد. با این تفاوت که قبلا هواپیما تحت مالکیت شرکت هواپیمایی بود ولی حالا در اجاره وی است و خریداران اوراق اجاره مالک آن محسوب می شوند.

اوراق اجاره رهنی

یکی از انواع قراردادهایی که بانک ها و شرکت های لیزینگ براساس آن به متقاضیان تسهیلات پرداخت می کنند قرارداد اجاره به شرط تملیک است. براساس این قرارداد بانک دارایی مورد نظر را خریداری می کند و در غالب قرارداد اجاره به شرط تملیک برای دوره مشخص مثلا چهارساله به متقاضی واگذار می کند. در این نوع قرارداد در طول دوره اجاره، دارایی متعلق به بانک است و متقاضی باید استفاده از آن به بانک اجاره بپردازد. در پایان دوره اجاره هم متقاضی با پرداخت مبلغ از پیش تعیین شده به بانک، دارایی را به مالکیت خودش درمی آورد. اوراق اجاره رهنی عمدتا توسط بانک ها و شرکت های لیزینگ منتشر می شود.

در این درس با انواع اوراق اجاره آشنا شدید. باز دوباره یادآوری می کنم که در ایران از بین انواع مختلف اوراق اجاره تا به حال فقط اوراق اجاره به شرط تملیک منتشر شده است. همچنین باید تاکید کنم که استفاده از مثال هواپیما صرفا برای توضیح ملموس در مورد اوراق اجاره بود و این اوراق برای تامین مالی انواع دارایی های سرمایه ای، یعنی دارایی که عمر بلندمدت دارند مثل قطار، کشتی، ساختمان، خطوط تولید و دیگر موارد استفاده می شود.

این یک بار رو ریسک کنید!
اسم و ایمیل خودتون رو ثبت کنید تا بهتون یاد بدیم چطوری در کمتر از 10 دقیقه در یک صنعت پرسود سرمایه گذاری کنید و تا 24 ماه سود خیلی خوبی رو بدست بیاورید.
آدرس ایمیل شما پیش ما امن باقی می ماند.
انواع اوراق اجاره

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *